Wat zijn vulkanen?


Een vulkaan is een opening in de grond waar gesmolten gesteente (dat heet dan: magma), gas en brokstukken van vast gesteente door naar buiten komen. Klinkt heel moeilijk zo… is het ook eigenlijk wel! Heel kort uitgelegd: een gat in de grond waar gesmolten stenen, beter bekend als lava, door naar buiten komt. Rond deze gaten of openingen van onze planeet (dat is dus de aarde!) wordt vaak een berg gevormd. Vroeger noemden mensen het dan ook niet voor niets een vuurspuwende berg. Dus: een vulkaan is vaak een berg waar lava uit komt of in zit. Duidelijk zo?

Als een vulkaan “actief” is en dus lava uitspuwt of stoot, noemen wij dat “uitbarstingen”. Een duur woord daarvoor is “eruptie”. Dat is vaak waar mensen gelijk aan denken bij een vulkaan… de spannende kant van vulkanen: explosies, erupties.

Hoe ontstaan vulkanen?
Dit wordt een lastige! Het is namelijk moeilijk om het in heel simpele goed uit te leggen, dus wij hopen dat jullie het zullen begrijpen.
Op deze planeet, de aarde dus, komen we vulkanen vooral tegen op gebieden waar “tektonische platen” tegen elkaar aan liggen (grenzen). Tektonische platen zijn stukken aardkorst die heel langzaam schuiven (een paar centimeter per jaar maar!). Je zou dus kunnen zeggen dat de aardkorst bestaat uit verschillende losse platen die op magma “drijven” (gesmolten steen). Eens in de zo veel tijd, ook al is dat niet vaak en gaat het dus heel langzaam, botsen de platen tegen elkaar aan. Dan ontstaan er dus vulkanen, en vaak ook aardbevingen.

Op aarde zijn er 6 van dit soort grote platen, en een aantal kleinere. Het is niet zo dat vulkanen alleen maar ontstaan daar waar de tektonische platen bij elkaar komen (grenzen)… ze kunnen ook op andere plekken voorkomen. Dit soort plekken noemen we “hot spots”. Hawaï is er daar één van.

Waar uit bestaat een vulkaan?
Hier onder is een afbeelding te zien waar in staat waar de vulkanen uit bestaan. Dit is handig ook om te laten zien tijdens jouw vulkanen spreekbeurt!

Vulkanen weetjes, wist jij dat…

  • …er ook op anderen planten vulkanen zijn? Bij Venus en Mars!
  • …de hoogste berg van het Noordereiland van Nieuw-Zeeland een vulkaan is?
  • …bij een krachtige uitbarsting lava, stenen en assen tot wel 18 kilometer hoogte kunnen schieten/vliegen?
  • …er meer dan 1.500 actieve vulkanen zijn op aarde?
  • …afgekoelde lava heel erg vruchtbaar is (daar groeit dus veel op, zoals planten en bomen!)?

Wil jij nóg meer weten over vulkanen?

  • Hier komen nog een paar handige vulkanen tips en links!
  • Vulkanen speelgoed (zitten ook experimenten bij om het beter te begrijpen!)
  • Vulkanen DVD’s en boeken (kan handig zijn voor meer onderzoek)
  • Informatieve website: vulkanisme.nl